Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
ĐHKTQD
chung chung. ng lc lao ng c th hin trong cụng vic m ngi lao
ng m nhim, trong thỏi ca h vi t chc. Vỡ vy mun to ng lc
cho ngi lao ng thỡ phi hiu rừ cụng vic, mụi trng lm vic ca h
cng nh mi quan h ca h vi t chc.
- ng lc lao ng khụng phi l c im tớnh cỏch cỏ nhõn, nú khụng
phi l cỏi c hu trong mi con ngi m nú thng xuyờn thay i. Khụng
cú ai sinh ra m ó cú sn tớnh ng lc lao ng hay khụng cú ng lc lao
ng. Vo thi im ny cỏ nhõn cú th cú ng lc lao ng rt cao nhng
vo thi im khỏc ng lc lao ng cha chc ó tn ti trong h. c im
ny cho thy rng cỏc nh qun lý cú th can thip vo quỏ trỡnh to ng lc
cho ngi lao ng ca mỡnh.
- ng lc lao ng luụn mang tớnh t nguyn, ngi lao ng cú ng
lc lao ng s lm vic ht mỡnh, lm vic hng say cú ch ớch v hon
ton t nguyn m khụng h cm thy phi chu ỏp lc hay sc ộp no c.
Bn cht con ngi l thớch ch ng t nguyn do vy m h s t c
nhng kt qu ngoi mong i khi c lm vic trong mt iu kin thun
li khụng sc ộp, ỏp lc. Vỡ vy, nh qun lý phi cú ngh thut tng
cng tớnh t lp cho ngi lao ng, tc l to ng lc cho h.
- ng lc lao ng l ngun gc dn n tng nng sut lao ng cỏ
nhõn v sn xut kinh doanh cú hiu qu trong iu kin cỏc iu kin khỏc
khụng i. ng lc lao ng ging nh mt sc mnh vụ hỡnh t bờn trong
con ngi thỳc y h lm vic n lc hn, hng say hn. Tuy nhiờn, phi
hiu rng, ng lc ch l ngun gc ch khụng phi l nhõn t tt yu dn ti
tng nng sut lao ng cỏ nhõn v hiu qu sn xut kinh doanh. Vỡ iu ny
cũn ph thuc vo nhiu yu t nh trỡnh , tay ngh ngi lao ng, trỡnh
cụng ngh sn xut.
Tạ Thị Phơng Lớp Kinh Tế Lao
Động 46 A
5
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
ĐHKTQD
- Ngi lao ng nu khụng cú sn ng lc lao ng thỡ vn cú th hon
thnh cụng vic. Mc dự khụng cú ng lc nhng h cú trỡnh cú tay ngh,
cú ngha v phi hon thnh cụng vic. Tuy nhiờn kt qu cụng vic khụng
phn ỏnh c ht kh nng ca h, h khụng phi l nhng nhõn viờn trung
thnh, l ngun ti nguyờn quý giỏ ca t chc.
1.1.2. ng c lao ng
Theo quan im ca cỏc nh tõm lý xó hi hc lao ng thỡ: ng lc
lao ng l mt hin tng ch quan l s nhn thc hnh ng c th hin
trong vic ra mc tiờu thỳc y con ngi hot ng.
ng c lao ng biu th thỏi ch quan ca con ngi i vi hnh
ng ca mỡnh, mt khỏc nú l ng lc thỳc y con ngi hnh ng nhm
ỏp ng v tho món cỏc mc tiờu t ra.
1.1.3. Nhu cu
Nhu cu l mt yu t tn ti vnh vin trong mi ch xó hi. Theo bi
ging ca PGS.TS. Trn Xuõn Cu: Nhu cu l nhng ũi hi, mong c ca
con ngi xut phỏt t nhng nguyờn nhõn khỏc nhau nh: tõm sinh lý, xó
hi.
Trong thc t cú nhiu loi nhu cu khỏc nhau nh: nhu cu vt cht v
nhu cu tinh thn, nhu cu trc mt v nhu cu lõu di, nhu cu thit yu v
nhu cu khụng thit yu. Mc dự vy nhu cu no cng cú th tho món hoc
tho món mt cỏch hon ton. Khi nhu cu v s tho món nhu cu cú mt
khong cỏch thỡ nhu cu ú cú kh nng to ra ng lc. Khi mt nhu cu no
ú c tho món, nú s mt kh nng to ng lc. Cỏc nhu cu mi s xut
hin v thay th nhu cu ú.
Nhu cu tuy l mt yu t tn ti vnh vin trong xó hi nhng trong nn
kinh t th trng nhu cu khụng phi l ng lc trc tip thụi thỳc hnh
Tạ Thị Phơng Lớp Kinh Tế Lao
Động 46 A
6
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
ĐHKTQD
ng ca con ngi. ng lc chớnh thụi thỳc con ngi ú l li ớch hay
mc tho món nhu cu.
1.1.4. Li ớch
Theo bi ging ca PGS.TS. Trn Xuõn Cu: Li ớch l mc tho
món nhu cu ca con ngi trong mt iu kin nht nh c biu hin
trc, trong v sau quỏ trỡnh lao ng; sau mi k hot ng con ngi luụn
t hi mỡnh c cỏi gỡ? li cỏi gỡ? c bao nhiờu?.
Li ớch l ng lc quan trng thỳc y ngi lao ng lm vic. Cú
nhiu loi li ớch: li ớch vt cht v tinh thn, li ớch c nhõn v li ớch tp
th, li ớch trc mt v li ớch lõu di, li ớch kinh t v li ớch xó hi. Hin
nay ngi ta quan tõm nhiu n li ớch cỏ nhõn, li ớch vt cht v li ớch
kinh t. Tuy nhiờn, mi loi li ớch cú vai trũ ng lc khỏc nhau tu vo tng
hon cnh c th m li ớch ny cú tỏc dng thỳc y nhiu hay thỳc y ớt.
Nhu cu v li ớch cú mi quan h cht ch vi nhau. Khụng cú nhu cu
thỡ khụng cú li ớch, li ớch l hỡnh thc biu hin ca nhu cu hay chớnh nhu
cu l ni dung ca li ớch. Khi nhu cu xut hin, con ngi s hnh ng
tho món nhu cu ú, kt qu ca hnh ng l li ớch em li cho h. Li ớch
cng ln thỡ cng to ng lc, con ngi cú th hi sinh li ớch ny cú li
ớch khỏc ln hn, vớ d nh cú ngi hi sinh li ớch tp th cú li ớch cỏ
nhõn, hi sinh li ớch trc mt cú li ớch lõu di.
1.1.5. To ng lc lao ng
Mt t chc ch cú th t c nng sut lao ng cao khi cú nhng
nhõn viờn lm vic tớch cc sỏng to. iu ny ph thuc vo cỏch thc v
phng phỏp m nhng ngi qun lý ỏp dng to ng lc lao ng cho
nhõn viờn.
To ng lc cho ngi lao ng l vic s dng cỏc bin phỏp nht nh
kớch thớch ngi lao ng lm vic mt cỏch t nguyn, nhit tỡnh hng
Tạ Thị Phơng Lớp Kinh Tế Lao
Động 46 A
7
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
ĐHKTQD
say v cú hiu qu tt nht. Theo Giỏo trỡnh T chc hnh vi: To ng lc
l mt h thng cỏc chớnh sỏch bin phỏp th thut tỏc ng n ngi lao
ng nhm to cho h cú ng lc trong cụng vic.
Quỏ trỡnh to ng lc lao ng gm cỏc bc sau:
S 1: Quỏ trỡnh to ng lc
Nhu cu
khụng
c
tho
món
S
cng
thng
Cú
ng
c
Hnh
vi tỡm
kim
Nhu
cu
c
tho
món
Gim
cng
thng
Khi nhu cu khụng c tho món s to ra s cng thng, s cng
thng thng kớch thớch nhng ng c bờn trong cỏc cỏ nhõn, nhng ng c
ny thng to ra mt s tỡm kim nhm t ra cỏc mc tiờu c th, vic t
c cỏc mc tiờu ú s tho món nhng nhu cu trc v dn n gim cng
thng.
Sau õy l mt s im cn chỳ ý khi to ng lc cho ngi lao ng:
- To iu kin thun li ngi lao ng thc hin cụng vic.
- Xõy dng v thc hin h thng ỏnh giỏ thc hin cụng vic mt cỏch
chớnh xỏc, cụng bng.
- Khuyn khớch ng viờn tớnh sỏng to ca ngi lao ng
- Tụn trng ngi lao ng, lm cho h thy mỡnh c quan tõ.
- To s cnh tranh, thi ua ln nhau gia nhng ngi lao n
- Nghiờn cu v thc hin chng trỡnh to ng lc cho ngi lao ng
mt cỏch cú h thng v khoa hc.
Tạ Thị Phơng Lớp Kinh Tế Lao
Động 46 A
8
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
ĐHKTQD
1.2. Cỏc yu t nh hng ti cụng tỏc to ng lc cho ngi lao ng
Cú nhiu nhõn t tỏc ng n ng lc ca ngi lao ng trong doanh
nghip. Nhng cú th phõn chia thnh ba nhúm nhõn t c bn:
1.2.1. Nhúm nhõn t thuc v bn thõn ngi lao ng
õy l nhúm nhõn t xut phỏt t chớnh bn thõn ngi lao ng, nú
chớnh l ng c, ng lc chớnh thụi thỳc ngũi lao ng t c
mc tiờu riờng ca h. Nhúm nhõn t ny bao gm:
a. Mc tiờu ca cỏ nhõn
Mc tiờu ca cỏ nhõn chớnh l ng c thụi thỳc ngi lao ng lm
vic, mt khi cỏ nhõn cú mc tiờu rừ rng thỡ hnh ng ca h s tt hn.
Mi ngi cú mc tiờu khỏc nhau, t ú hnh ng ca h s khỏc nhau
t c mc tiờu ra. t c mc tiờu ca mi ngi lao ng, ngi
qun lý phi sõu xỏt, tip cn, quan tõm n h nhiu hn bi vỡ mc tiờu ca
h s l ng c thụi thỳc h hnh ng m ng c ca con ngi rt khú
nhn bit, nú l cỏi xy ra bờn trong con ngi.
b. H thng nhu cu cỏ nhõn
Nhu cu l c s to ng lc lao ng bi l khi nhng nhu cu c
tho món thỡ con ngi s hng hỏi lm vic v gn bú vi cụng vic hn. H
thng nhu cu ca con ngi bao gm:
- Nhu cu thit yu ca cuc sng bao gm nhu cu vt cht v nhu cu
v tinh thn nh: nhu cu n mc, , i li, nhu cu ngh ngi gii trớ
- Nhu cu hc tp nõng cao trỡnh chuyờn mụn, nghip v v trỡnh
nhn thc. Vi iu kin khoa hc k thut phỏt trin nh v bóo thỡ ngi
lao ng cn phi thng xuyờn bi dng, nõng cao trỡnh chuyờn mụn.
- Nhu cu thm m v xó hi: . c lm vic trong mt mụi trng m
bo yờu cu v thm m cng nh nhõn chng hc s khuyn khớch ngi lao
Tạ Thị Phơng Lớp Kinh Tế Lao
Động 46 A
9
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
ĐHKTQD
ng lm vic hng say, nhit tỡnh v phỏt huy tớnh sỏng to trong cụng vic.
Mt khỏc, hu ht mi ngi u sng v lm vic trong mt mụi trng xó
hi nht nh vỡ vy h cú nhu cu c quan h vi nhng ngi khỏc v
chp nhn tỡnh cm, s chm súc v s hp tỏc. Hay núi cỏch khỏc l nhu cu
bn bố, giao tip.
- Nhu cu c tụn trng: õy l mt nhu cu cp cao ca con ngi, ú
chớnh nhu cu cú a v, c ngi khỏc cụng nhn v tụn trng, cng nh
nhu cu t tụn trng mỡnh.
Nghiờn cu h thng ca ngi lao ng s cho bit ngi lao ng
mun gỡ, t ú ngi qun lý s cú bin phỏp nhm tho món nhng nhu cu
ú, t ú khuyn khớch h hnh ng tt hn, tớch cc lao ng, hng say
sỏng to.
c. S khỏc bit v cỏc khớa cnh cỏ nhõn ca ngi lao ng
Mi cỏ nhõn s cú tớnh cỏch khỏc nhau do vy vic to ng lc cho mi
cỏ nhõn s khỏc nhau. Nh qun lý cn a ra cỏc bin phỏp to ng lc phự
hp vi i a s cỏc cỏ nhõn trong tp th.
Trỡnh kh nng ca nhng ngi lao ng khỏc nhau cng rt khỏc
nhau. Ngi lao ng cú trỡnh , kh nng cao thỡ ng lc lao ng ca h
l: cuc sng y hn, a v xó hi cao hn.Nhng ngi trỡnh k
thut thp thỡ luụn c gng nõng cao trỡnh tay ngh phc v cụng vic ca
h v xỏc lp a v trong xó hi.
S khỏc bit v gii tớnh, tui s dn n mc ớch sng khỏc nhau, nhu
cu khỏc nhau: khi cũn tr tui con ngi cú nhu cu phn u trong s
nghip, khi v gi h li cn s an ton, n nh.Vỡ vy nm rừ tõm lý ca
mi tui, mi gii tớnh l iu cn thit i vi ngi qun lý.
Tỡnh trng kinh t cng l mt trong nhng khớa cnh to nờn s khỏc
bit gia nhng ngi lao ng. Khi thu nhp v iu kin sng cũn khú khn
Tạ Thị Phơng Lớp Kinh Tế Lao
Động 46 A
10
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
ĐHKTQD
thỡ nhu cu vt cht luụn c t lờn hng u, nhng khi cuc sng sung
tỳc thỡ h li cú nhu cu v a v, quyn lc.
d. Quan im thỏi cỏ nhõn ngi lao ng vi t chc
ú chớnh l cỏch nhỡn nhn ca cỏ nhõn ngi lao ng i vi cụng
vic cng nh vi lónh o trong t chc. Qua cỏch nhỡn nhn ny, ngi lao
ng th hin thỏi ch quan ca mỡnh nh yờu, ghột, thớch, khụng thớch,
bng lũng hay khụng bng lũng Nu ngi lao ng cú thỏi tớch cc vi
cụng vic, t chc thỡ h s hng say, gn bú vi cụng vic v cú nng sut
lao ng cao, hoc ngc li h s cm thy chỏn nn v khụng mun lm
vic na.
Ngoi ra s khỏc nhau trong nhn thc v giỏ tr cuc sng cng to ra
s khỏc bit v mc ớch v ng c ca mi cỏ nhõn. Nu cỏ nhõn nhỡn nhn
giỏ tr mt cỏch ỳng n thỡ thỏi v hnh vi ca h s mang tớnh tớch cc
cũn ngc li s to ra nhng hnh vi tiờu cc.
1.2.2. Nhúm nhõn t thuc v cụng vic
- Bn cht v c im ca cụng vic: Khi cụng vic phự hp vi trỡnh
v s thớch ca ngi lao ng thỡ h s lm vic tt hn, gn bú v cng
hin ht mỡnh cho t chc, ngc li s lm ngi lao ng chỏn nn, b bờ
cụng vic. Trỡnh cụng ngh, mỏy múc, thit b thc hin cụng vic cng
nh hng rt ln ti ng lc ca ngi lao ng.
- iu kin lm vic: Khi ngi lao ng lm vic trong mt iu kin
an ton, khụng nh hng ti sc kho thỡ h s yờu thớch cụng vic hn v
lm vic tt hn, ng lc lao ng cng c tng cng.
1.2.3. Cỏc yu t thuc v t chc
õy l nhũm nhõn t xut phỏt t ni ngi lao ng lm vic. Vỡ vy nú
cng l nhúm nhõn t quan trng m ngi qun lý phi khai thỏc, to ng
lc cho ngi lao ng. Nhúm nhõn t ny bao gm:
Tạ Thị Phơng Lớp Kinh Tế Lao
Động 46 A
11
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
ĐHKTQD
- Vn hoỏ doanh nghip: Vn hoỏ doanh nghip l tng th cỏc mc tiờu,
cỏc chớnh sỏch qun lý, bu khụng khớ tõm lý, l li lm vic v quan h nhõn
s trong doanh nghip. Cụng ty no cú bu khụng khớ thoi mỏi, chớnh sỏch
qun lý phự hp v cụng bng, cỏc khõu lm vic chuyờn nghip, ú
ngi lao ng c quan tõm, thoi mỏi trong cụng vic,ngi lao ng s
gn bú vi cụng vic, lm vic vi tinh thn hng say, nhit tỡnh, cú hiu qu
cao hn trong cụng vic.
- Phong cỏch lónh o: Vic ngi lónh o s dng phong cỏch lónh
o cú phự hp vi iu kin, hon cnh ca doanh nghip hay khụng, cú nh
hng rt ln n cụng tỏc to ng lc trong t chc
- Cỏc chớnh sỏch nhõn s v vic thc hin cỏc chớnh sỏch nhõn s ú:
Vic a ra cỏc chớnh sỏch nhõn s phi phự hp vi hon cnh v iu
kin thc t ca doanh nghip. V vic thc hin cỏc chớnh sỏch ú cú cụng
bng hay khụng l mt vn quan trng vỡ ngi lao ng luụn luụn quan
tõm ti li ớch ca mỡnh v so sỏnh cỏi m h nhn c vi nhng ngi
xung quanh cng nh vi nhng gỡ m h ó cng hin cho t chc. Mt
chớnh sỏch nhõn s c thc hin mt cỏch cụng bng s to ng lc cho
ngi lao ng.
- C cu t chc: C cu t chc ca doanh nghip cng knh hay gn
nh s quyt nh n kh nng hot ng ca doanh nghip. Mt doanh
nghip cú c cu t chc gn nh s gim chi phớ qun lý, doanh nghip s cú
thờm mt khon tin t ú ngi thc hin cụng vic ú c tr lng cao
hn to ng lc cho h lm vic cú hiu qu hn.
1.3.Cỏc hỡnh thc to ng lc cho ngi lao ng trong doanh nghip
Nh ó trỡnh by trong phn li m u to ng lc lao ng l mt vn
rng, vỡ vy trong phm vi nghiờn cu ca mỡnh em ch xin tp trung tỡm
hiu vic to ng lc cho ngi lao ng thụng qua hỡnh thc tin lng.
Tạ Thị Phơng Lớp Kinh Tế Lao
Động 46 A
12
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
ĐHKTQD
Tin lng vi t cỏch l mt cụng c quan trng qun lý v to ng lc
cho ngi lao ng. Vy tin lng l gỡ tin lng cú vai trũ nh th no vi
doanh nghip cng nh ngi lao ng.
1.3.1. Khỏi nim
Theo bi ging ca PGS. TS Trn Xuõn Cu: Tin lng l s tin m
ngi s dng lao ng tr cho ngi lao ng theo giỏ tr sc lao ng ó
hao phớ trờn c s tho thun ( trong hp ng lao ng).
1.3.2. Cỏc hỡnh thc tin lng
* Hỡnh thc tr lng theo thi gian: L hỡnh thc tr lng cho cụng
nhõn c tớnh toỏn da trờn mc tin cụng ó c xỏc nh cho cụng vic
v s n v thi gian lm vic thc t vi iu kin h phi ỏp ng cỏc tiờu
chun thc hin cụng vic ti thiu ó c xõy dng trc ú.
i tng ỏp dng ca hỡnh thc tr lng ny l nhng v trớ cụng vic
khú cú th xõy dng nh mc c th, nhng cụng vic ũi hi cht lng cao
nờn khụng mun ngi lao ng chy theo nng sut, sn xut th do cha cú
kinh nghim nờn khụng xõy dng c nh mc lao ng hoc nhng cụng
vic mang tớnh cht tm thi.
u im ca hỡnh thc tr lng theo thi gian l: d hiu, d qun lý, d
tớnh toỏn.
Nhc im ca hỡnh thc ny chớnh l mc tin cụng khụng gn trc
tip ti kt qu sn xut trong k nờn khụng khuyn khớch ngi lao ng lm
vic tng nng sut cng nh kt qu lao ng.
Ch tr lng theo thi gian gm hai ch c bn l tr lng theo
thi gian gin n v tr lng theo thi gian cú thng.
* Hỡnh thc tr lng theo sn phm: L hỡnh thc tr lng cho ngi
lao ng tr lng da trờn khi lng sn phm sn xut thc t trong k v
n giỏ sn phm sn xut ra. Cụng thc chung ca hỡnh thc ny l:
Tạ Thị Phơng Lớp Kinh Tế Lao
Động 46 A
13
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
ĐHKTQD
TL
TT
= G x SL
TT
Trong ú TL
TT
: L tin lng thc t
G: n giỏ cho mt n v sn phm sn xut ra
SL
TT:
S lng sn phm thc t sn xut ra
u im ca hỡnh thc tr lng theo sn phm l: to ra hiu qu cao
trong cụng tỏc kớch thớch, to ng lc do tin lng gn vi nng sut lao
ng cỏ nhõn.
Nhc im ca hỡnh thc tr lng theo sn phm l: Vụ tỡnh khuyn
khớch ngi lao ng chy theo s lng m khụng lu tõm n cht lng
sn phm, s dng tit kim nguyờn vt liu v cụng sut ca mỏy múc thit
b.
i tng ỏp dng ca hỡnh thc ny l: Nhng v trớ m cụng nhõn sn
xut trc tip trong phõn xng hoc nhng v trớ trong cụng vic m kt qu
ca nú cú th d dng nhỡn thy v o lng c.
Ch tr lng theo sn phm gm: Ch tr lng theo sn phm
trc tip cho cỏ nhõn, ch tr lng theo sn phm tp th, ch tr
lng theo sn phm giỏn tip, ch tr lng theo sn phm cú thng, ch
tr lng khoỏn.
1.3.3. Cỏc nguyờn tc tr lng trong doanh nghip
Cú ba nguyờn tc c bn t chc tin lng núi chung. Cỏc nguyờn tc
ú l:
- Nguyờn tc 1: Tr lng ngang nhau cho nhng lao ng nh nhau.
- Nguyờn tc 2: m bo nng sut lao ng tng nhanh hn tin lng
bỡnh quõn.
- Nguyờn tc 3: m bo mi quan h hp lý v tin lng gia ngi
lao ng lm cỏc ngh khỏc nhau trong nn kinh t quc dõn.
Tạ Thị Phơng Lớp Kinh Tế Lao
Động 46 A
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét