GIÁO TRÌNH HỆ THỐNG VÀ HỆ THỐNG THÔNG TIN

a. Hệ thông tin gồm:
- Tập hợp các thông tin
(hữu ích / vô ích, có cấu trúc hoặc không có cấu trúc, hình thức
hoặc phi hình thức luân chuyển trong xí nghiệp)
.
- Cách thức sử dụng chúng
(quy tắc quản lý).
- Tập hợp các phương tiện giúp sử lý thông tin. Thông qua thông tin, tất cả các cán bộ
công nhân viên quan hệ với nhau, liên hệ giữa họ với các phương tiện cho phép xử lý những
thông tin này.
b. Mục tiêu của hệ thông tin:
- Cung cấp cho hệ quyết định tất cả thông tin cần thiết trong quá trình ra quyết định
(các
thông tin xuất phát từ môi trường hoặc từ hệ tác nghiệp).
- Chuyển các thông tin từ hệ quyết định cho hệ tác nghiệp và môi trường bên ngoài. Hoạt
động hệ tổ chức được đánh giá tốt hay xấu tùy thuộc vào chất lượng của việc xử lý, sự phù
hợp của hệ thông tin.
~  ~
BÀI 3. CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA HỆ THỐNG
1. Tính tổ chức:
Giữa các phần tử trong hệ thống phải có mối quan hệ nhất định, quan hệ có hai loại:
- Quan hệ ổn định: là quan hệ tồn tại lâu dài cần phải nghiên cứu khi xét đến mối quan
hệ. Quan hệ ổn định không có nghĩa là bất biến, nó có biến động nhưng vẫn giữ được mức ổn
định tương đối. Ví dụ: Số công nhân trong một xí nghiệp là không ổn định nhưng khi xét đến
số lượng nói chung là ổn định, tức là sự tăng, giảm không đáng kể.
- Quan hệ không ổn định: là những quan hệ tồn tại tức thời. Ví dụ: Các chuyến công tác
đột xuất của nhóm nhân viên trong cơ quan, v.v
2. Tính biến động:
Bất kỳ một hệ thống nào cũng có tính biến động, tức là có sự tiến triển và hoạt động bên
trong hệ.
- Tiến triển là sự tăng trưởng hay suy thoái của hệ thống. Ví dụ: Hệ thống kinh doanh của
một công ty có thể có lúc lãi, lỗ v.v
- Hoạt động: các phần tử của hệ thống có sự ràng buộc với nhau, quan hệ này được duy
trì nhằm đạt đến mục đích cao nhất là kinh doanh. Hoạt động của hệ thống nhằm biến cái
VÀO
thành cái
RA
. Ví dụ:
3. Hệ thống phải có môi trường hoạt động:
Môi trường là tập hợp các phần tử không thuộc hệ thống nhưng có thể tác động vào hệ
thống hoặc bị tác động bới hệ thống. Hệ thống và môi trường không thể tách rời nhau. Ví dụ:
Hệ thống sản xuất / kinh doanh không thể tách rời với môi trường khách hàng.
H T sản xuất
gỗ thiên nhiên
Vật dụng
trang trí nội thất
4. Hệ thống phải có tính điều khiển:
Cơ chế điều khiển nhằm phối hợp, dẫn dắt chung các phần tử của hệ thống để chúng
không trượt ra ngoài mục đích
(tính hướng đích)
của hệ thống
(đây là nhiệm vụ của môn điều
khiển học).
Khi nói đến quan điểm hệ thống, ta cần nhìn ra mối quan hệ tổng thể với đích chung,
hoạt động chung thấy đâu là quan hệ ổn định, đâu là môi trường.
~  ~
BÀI 4: HỆ THỐNG THÔNG TIN QUẢN LÝ
Định nghĩa:
Một hệ thống tích hợp "Người - Máy" tạo ra các thông tin giúp con người trong sản xuất,
quản lý và ra quyết định là hệ thông tin quản lý. Hệ thông tin quản lý sử dụng các thiết bị tin
học, các phần mềm, CSDL, các thủ tục thủ công, các mô hình để phân tích, lập kế hoạch quản
lý và ra quyết định.
I. Cấu trúc của hệ thông tin quản lý:
1. Cấu trúc tổng quát của hệ thông tin quản lý:
Hệ thông tin quản lý có thể gồm 4 thành phần: các lĩnh vực quản lý, dữ liệu, thủ tục xử lý
(mô hình)
và các quy tắc quản lý.
a. Các lĩnh vực quản lý:
Mỗi lĩnh vực quản lý tương ứng những hoạt động đồng nhất
(lĩnh vực thương mại, lĩnh
vực hành chính, kỹ thuật, kế toán - tài vụ, v.v…).
b. Dữ liệu:
Là nguyên liệu của hệ thông tin quản lý được biểu diễn dưới nhiều dạng
(truyền khẩu,
văn bản, hình vẽ, ký hiệu, v.v…)
và trên nhiều vật mang tin
(giấy, băng từ, đĩa từ, đối thoại
trực tiếp hoặc thông qua điện thoại, bản sao, fax, v.v…).
c. Các mô hình:
Là nhóm tập hợp các thủ tục ở từng lĩnh vực. Ví dụ:
- Kế hoạch và hoạch đồ kế toán cho lĩnh vực kế toán - tài vụ.
- Quy trình sản xuất.
- Phương pháp vận hành thiết bị.
- Phương pháp quy hoạch dùng cho quản lý dự trữ hoặc quản lý sản xuất.
d. Quy tắc quản lý:
Sử dụng biến đổi / xử lý dữ liệu phục vụ cho các mục đích xác định.
2. Hệ thông tin quản lý và các phân hệ thông tin:
a. Định nghĩa:
Lĩnh vực quản lý là phân hệ, giống như mọi hệ thống sẽ có một hệ tác nghiệp, hệ thông
tin và hệ quyết định, nhóm các hoạt động có cùng một mục tiêu tổng thể.
Có thể hình dung lĩnh vực quản lý vận tải sẽ bao gồm việc quản lý vận chuyển và có liên
quan:
1. Tái cung ứng 3. Vật tư, hàng hoá, nguyên vật liệu
2. Giao hàng 4. Chuyên chở cán bộ, công nhân viên
b. Phân chia thành các đề án và các áp dụng:
Để phân chia hệ tổ chức Kinh tế - Xã hội thành các lĩnh vực quản lý và thuận lợi cho việc
sử dụng tin học, cần phân chia tiếp các lĩnh vực thành các đề án, các áp dụng. Ví dụ: lĩnh vực
kế toán có thể phân chia thành:
- Kế toán tổng hợp
- Kế toán khách hàng
- Kế toán vật tư
- Kế toán phân tích v.v…
c. Hệ thông tin quản lý và người sử dụng
(NSD)
:
Có thể tiếp cận hệ thông tin quản lý một cách logic và / hoặc là chức năng; song không
thể nhận thức hệ thông tin quản lý theo quan niệm của chỉ một NSD. Mỗi NSD của hệ TTQL
(cán bộ, nhân viên, hội đông quản trị v.v…)
có một cái nhìn riêng của mình về hệ thống tuỳ
theo chức trách mà họ đảm nhiệm, vị trí, kinh nghiệm, tín ngưỡng, v.v… Chính vì vậy mà chỉ
đề cập đến hệ thông tin của một NSD thì đó là một cách nhìn phiến diện, phi thực tế.
3. Dữ liệu và thông tin:
Các dữ liệu được "chuyên chở" bởi các dòng giúp ta tiếp cận chặt chẽ và chính xác hơn
các hệ thông tin quản lý để tin học hoá chúng.
a. Dữ liệu và thông tin, Dữ liệu có phải là thông tin:
Ví dụ: Tên khách hàng, danh mục sản phẩm, ngày giao hàng, v.v… Dữ liệu nhận một số
giá trị có thể xác định trên một tập hợp nào đó (Ví dụ: giá trị của mã bưu chính phải là số và
năm ký tự chữ, v.v…).
Dữ liệu biểu diễn một tập hợp các giá trị mà khó biết được sự liên hệ giữa chúng
(Ví dụ:
Nguyễn Văn Nam, 845102, 14 / 10 / 02, 18, v.v…).
Như vậy, khái niệm dữ liệu hẹp hơn khái
niệm thông tin.
Dữ liệu có thể biểu diễn dưới nhiều dạng khác nhau
(âm thanh, văn bản, hình ảnh,
v.v )
.
Thông tin luôn mang ý nghĩa và gồm nhiều giá trị dữ liệu, những ví dụ về dữ liệu trên có
thông tin như sau:
- Thủ kho Nguyễn Văn Nam xuất mặt hàng có danh mục là: 845102 vào ngày 14/10/ 02
với số lượng 18.
b. Các dạng thông tin:
- Thông tin viết: Dạng thông tin này thường gặp nhất trong hệ thông tin. Nó thường thể
hiện trên giấy đôi khi trên màn hình của máy tính. Các dữ kiện thể hiện cácthông tin này có
thể có cấu trúc hoặc không.
+ Một bức thư tay của một ứng viên vào một vị trí tuyển dụng không có cấu trúc, song
cần phải có các thông tin "bắt buộc"
(họ tên, địa chỉ, văn bằng, v.v )
.
+ Một hoá đơn có cấu trúc xác định trước gồm những dữ liệu bắt buộc
(tham chiếu
khách hàng, tham chiếu sản phẩm v.v )
.
- Thông tin nói: Dạng thông tin này là một phương tiện khá phổ biến giữa các cá thể và
thường gặp trong hệ tổ chức kinh tế xã hội. Đặc trưng loại này phi hình thức và thường khó
xử lý. Vật mang thông tin thường là hệ thống điện thoại.
- Thông tin hình ảnh: Dạng thông tin này xuất phát từ các thông tin khác của hệ thống
hoặc từ các nguồn khác. Ví dụ: bản vẽ một số chi tiết nào đó của ôtô có được từ số liệu của
phòng nghiên cứu thiết kế.
- Các thông tin khác: Một số các thông tin có thể cảm nhận qua một số giai đoạn như xúc
giác, vị giác, khứu giác không được xét trong hệ thông tin quản lý.
c. Thông tin có cấu trúc:
Nếu giả thuyết là các thông tin vô ích đã được loại bỏ thì những thông tin vừa được liệt
kê ở trên là thành phần của hệ thông tin quản lý. Một số trong chúng có thể được khai thác
tức thì để ra một quyết định
(Ví dụ: kế hoạch sản xuất, kế hoạch cải tiến thiết bị.v.v.).
Một số
khác để sử dụng được cần xử lý sơ bộ hoặc thủ công hoặc cơ giới hoặc tự động
(Ví dụ: đồ thị
doanh số theo thời gian, bản vẽ chi tiết thiết bị v.v )
.
Xử lý tự động thông tin chỉ thực hiện được khi nó được tạo thành từ các dữ liệu có tính
cấu trúc. Chính xuất phát từ các dữ liệu có tính cấu trúc này và dựa vào các quy tắc quản lý
mà các xử lý được thực hiện.
II. Vai trò và chất lượng của hệ thông tin quản lý:
1. Vai trò:
Vai trò của hệ thông tin là thu nhận thông tin, xử lý và cung cấp cho người sử dụng khi
có nhu cầu. Ta có thể sơ đồ hoá toàn bộ quá trình diễn ra trong hệ thông tin quản lý như sau:
Hình 4.1. Toàn bộ quá trình diễn ra trong hệ thông tin quản lý.
a. Thu thập thông tin:
Hệ thông tin phải thu nhận các thông tin có nguồn gốc khác nhau và dưới nhiều dạng
khác nhau. Tổ chức chỉ có thể giữ lại những thông tin hữu ích, vì vậy cần phải lọc thông tin:
- Phân tích các thông tin để tránh sự quá tải, đôi khi có hại.
- Thu thập thông tin có ích: Những thông tin có ích cho hệ thống được cấu trúc hoá để có
thể khai thác trên các phương tiện tin học. Thu thập thông tin thường sử dụng giấy hoặc vật
ký tin từ.
Thông thường, việc thu thập thông tin được tiến hành một cách hệ thống và tương ứng
với các thủ tục được xác định trước, Ví dụ: nhập vật tư vào kho, thanh toán cho nhà cung
ứng. Mỗi sự kiện dẫn đến việc thu thập theo một mẫu định sẵn trước, ví dụ: cách tổ chức trên
màn hình máy tính, v.v…
Thu thập thông tin là tác vụ rất quan trọng và tế nhị, yêu cầu không được sai sót.
b. Xử lý thông tin:
Công việc lựa chọn thông tin thu thập được coi là bước xử lý đầu tiên, tiếp theo sẽ tác
động lên thông tin, xử lý thông tin là:
Thông tin nội
- Thông tin viết
- Thông tin nói
- Thông tin hình ảnh
- Thông tin dạng khác
Thông tin ngoại
- Thông tin viết
- Thông tin nói
- Thông tin hình ảnh
- Thông tin dạng khác
HTTQL thu nhận
Xử lý các dữ liệu thô (lọc cấu trúc hoá)
Xử lý (Áp dụng các quy tắc quản lý)
Thông tin cấu trúc
Phân phát
Thông tin kết quả
NSDNSD
- Tiến hành tính toán trên các nhóm chỉ tiêu.
- Thực hiện tính toán, tạo các thông tin kết quả.
- Nhật tu dữ liệu
(thay đổi hoặc loại bỏ)
.
- Sắp xếp dữ liệu.
- Lưu tạm thời hoặc lưu trữ.
Xử lý có thể thực hiện thủ công, cơ giới hoặc tự động.
c. Phân phối thông tin:
Cung cấp thông tin là mục tiêu của hệ thống. Nó đặt ra vấn đề quyền lực: ai quyết định
việc phân phối? cho ai? vì sao?
Phân phối thông tin có thể có mục tiêu ban bố lệnh, báo cáo về sản xuất, trường hợp này
gọi là phân phối dọc. Mục tiêu phân phối nhằm phối hợp một số hoạt động giữa các bộ phận
chức năng gọi là phân phối ngang.
Để tối ưu phân phối thông tin, cần đáp ứng ba tiêu chuẩn:
- Tiêu chuẩn về dạng: Cần tính đến tốc độ truyền thông tin, số lượng nơi nhận, v.v… cần
phải cho dạng thích hợp với phương tiện truyền:
+ Giấy, thư tín cho loại thông tin cho các địa chỉ là các đại lý.
+ Giấy, telex hoặc telecopie để xác định một đơn đặt hàng qua điện thoại.
+ Vật thể ký tin từ dành cho thông tin dạng mệnh lệnh, nhập liệu.
+ Âm thanh sử dụng cho thông tin dạng mệnh lệnh.
- Tiêu chuẩn về thời gian: Bảo đảm tính thích đáng của các quyết định.
- Tiêu chuẩn về tính bảo mật: Thông tin đã xử lý cần đến thẳng NSD, việc phân phối
thông tin rộng hay hẹp tùy thuộc vào mức độ quan trọng của nó.
2. Chất lượng của hệ thông tin:
Chất lượng của hệ thông tin phụ thuộc vào ba tính chất: nhanh chóng, uyển chuyển và
thích đáng.
a. Tính nhanh chóng:
Hệ xử lý thông tin quá khứ, hiện tại cần phải bảo đảm cho mỗi phần tử của tổ chức có
thông tin hữu ích nhanh nhất.
b. Tính uyển chuyển hoặc toàn vẹn của thông tin:
Hệ thông tin phải có khả năng xử lý và phát hiện các dị thường nhằm bảo đảm truyền tải
các thông tin hợp thức.
c. Tính thích đáng:
Hệ thông tin phải có khả năng thu nhận tất cả các thông tin chuyển đến cho nó nhưng
chỉ dùng những thông tin mà nó cần.
III. Vận hành của hệ thông tin quản lý:
1. Hệ thông tin quản lý mang các mệnh lệnh của hệ thống:
Hệ quyết định gồm hệ thống điều khiển và hệ tổ chức
(HTC)
. Các hệ thống mà chúng ta
đang nghiên cứu là các hệ thống mở và sống, ngiã là phát triển thường xuyên, những phát
triển này nói chung là hệ quả của việc xử lý các mệnh lệnh. Nó dựa theo quá trình đã được
quy định trước hoặc điều khiển từng bước.
Ví dụ: Tính lương được thiết lập bằng cách xây dựng một quá trình điều khiển bắt đầu
bằng việc thu nhập các bảng chấm công, tập hợp khối lượng công việc thực hiện của từng
công nhân kết thúc bằng việc phân phát phiếu lương và chuyển các lệnh chuyển khoản cho
ngân hàng
(thông qua mạng)
.
Hệ quản lý điều khiển không hoạt động độc lập mà nó cần được kiểm soát và điều chỉnh
dựa theo mục tiêu đặt ra và việc tiếp nhận thông tin từ hệ tác nghiệp / sản xuất là cần thiết.
Hình 4.2. Sơ đồ giản lược của một mệnh lệnh của hệ quyết định
2. Hệ thông tin phối hợp các phân hệ:
Hệ Tổ chức - Kinh tế - Xã hội được phân chia thành các phân hệ. Mỗi phân hệ có đầy đủ
các đặc tính của một hệ thống
(HQĐ - HTT - HTN)
. Các phân hệ ví dụ như: Nhà cung cấp, đối
thủ cạnh tranh, đại lý v.v tạo thành các hệ thống và hệ thông tin có nhiệm vụ phối hợp các
liên hệ này.
Hình 4.3. Ví dụ một vài phân hệ của hệ thống
Cấu trúc của mỗi phân hệ có thể dựa trên:
- Cấu trúc chức năng.
- Cấu trúc trực tuyến / phân cấp.
- Cấu trúc hỗn hợp
(trực tuyến chức năng)
.
3. Hệ thông tin kiểm soát và điều phối hệ thống:
Hệ thống điều khiển nhận các thông tin từ môi trường bên ngoài
(có ích và không có ích)
cùng thông tin nội. Dựa trên thông tin này mà hệ thống kinh tế xã hội hoạt động. Có ba
trường hợp:
a. Trường hợp điều khiển theo chu kỳ mở:
Thông tin từ môi trường chuyển trực tiếp đến hệ quyết định, tiếp theo là ảnh hưởng đến
hệ tác nghiệp
(Hình 4.4)
.
HTN / HSX
HTT
HĐK
HTC
HQĐ
Môi trường
thông tin từ
các hệ thống
HXN
Cung ứng Hành chính
Thương mại Vật tư
NS
Mãi lực
Hình 4.4. Điều khiển quản lý theo chu kỳ mở
b. Trường hợp điều khiển theo chu kỳ đóng:
Thông tin từ hệ tác nghiệp có thể đến hệ quyết định nếu như đã thỏa các điều kiện cần
thiết
(2)
. Quyết định hành động được thông qua không, nếu không thông qua sẽ có thông tin
đến hệ tác nghiệp
(3)
:
Hình 4.5. Điều khiển quản lý theo chu kỳ đóng
c. Trường hợp điều khiển bằng một lệnh gọi là "báo động":
Thông tin đến từ môi trường hoặc hệ tác nghiệp
(1)
, quyết định hoạt động đưa ra hoặc
không
(2)
, kết quả được chuyển ra môi trường
(3)
.
Hình 4.6.Điều khiển theo báo động
HQĐ
HTT
HTN
HTXN
HQĐ
HTT
HTN
HTXN
(3)
(2)
(2)
(1)
HQĐ
HTT
HTN
(3)
(2)
(1)
(1)
BÀI 5. PHÂN LOẠI CÁC LOẠI THÔNG TIN
Có thể nhận thức hệ thông tin dưới nhiều góc độ khác nhau tùy theo cách xử lý thông tin
của nó, tùy theo khu trú các số liệu hoặc độ chính xác của các thông tin.
I. Theo mức độ tự động hoá:
Thông tin có thể được xử lý:
- Thủ công.
- Trợ giúp bởi thiết bị điện cơ.
- Tự động
(Lưu ý: sẽ hoàn toàn không hợp lý nếu đặt ra vấn đề là tự động hóa toàn bộ).
Lựa chọn tự động hóa phụ thuộc các yếu tố:
+ Cơ sở xí nghiệp.
+ Khối lượng thông tin cần xử lý.
+ Tốc độ mong muốn nhận được kết quả, khái niệm thời gian trả lời, chi phí tự động
hóa xử lý.
+ Mức lợi về thời gian hoặc tài chính.
II. Theo mức độ tích hợp các phương tiện xử lý:
Khái niệm tích hợp dựa vào hai mặt: khu trú các xử lý, kiến trúc các phương tiện xử lý
thông tin.
1. Hệ thống độc lập:
Với cách tiếp cận này, các hệ thống xử lý khác nhau tạo thành các hệ thống độc lập. Các
hệ thống độc lập thường dẫn đến:
- Thu thập thông tin dư thừa, vô ích.
- Trùng lặp các xử lý.
2. Hệ thống tích hợp:
Với cách nhìn này, hệ thông tin được xem là một phần tử duy nhất. Tất cả thông tin chỉ
thu thập một lần vào hệ thống và được sử dụng trong nhiều xử lý sau này. Ví dụ: các thông
tin đặc trưng của khách hàng chỉ được thu thập một lần và dược sử dụng bởi nhiều NSD trong
các áp dụng riêng biệt.
Hệ thống tích hợp đòi hỏi một CSDL duy nhất với các phương tiện kỹ thuật thích hợp để
sử dụng nó
(mạng cục bộ, truyền thông từ xa, v.v…)
. Như vậy, sự lựa chọn tích hợp có ảnh
hưởng đến các phương tiện xử lý thông tin.
3. Các kiến trúc khác nhau của các phương tiện xử lý:
Kiến trúc của phương tiện xử lý thông tin tương ứng với các cấu trúc của hệ thống kinh tế
xã hội, phân làm ba loại lớn:
a. Kiến trúc tập trung:
Thông tin được xử lý tại một điểm duy nhất. Vì vậy, toàn bộ thông tin cần phải dẫn đến
điểm này để xử lý, sau đó được phân phát cho các nơi khác. Điều này cho phép công việc
được tiến hành trên một CSDL duy nhất, tránh thu thập hiều nơi, nhiều lần. Tuy nhiên, kiến
trúc này làm cho thông tin quá tải trong hệ thống. Kiến trúc này không phù hợp với khuynh
hướng phát triển của phần mềm và phần cứng, do đó không phổ biến. Hai loại dưới đây
thường gặp hơn.
b. Kiến trúc phân tán
(phi tập trung)
:
Các phương tiện xử lý xuất hiện ở các mức khác nhau của hệ thống. Mỗi vị trí làm việc
với các dữ liệu riêng của mình, độc lập tương đối. Các vị trí này được liên kết bởi mạng cục bộ
để có thể tập trung một số thông tin nào đó hoặc cho phép truy cập các thông tin cần thiết
cho một xử lý địa phương.
Kiến trúc này càng phổ biến tại các xí nghiệp. Tuy nhiên, do tính xử lý đồng dạng, nhân
gấp bội dữ liệu nên cần nghiên cứu để chỉ áp dụng tong một kế hoạch tin học.
c. Kiến trúc phân phối:
Kiến trúc này kết hợp bởi hai kiểu trên. Xử lý tại điểm trung tâm, trong khi đó việc thu
thập và phân phối có thể thực hiện phân tán.
Mỗi vị trí làm việc
(thiết bị dầu cuối)
kết nối với một máy tính trung ương, làm việc với
các vị trí khác.
III. Theo mức ra quyết định mà hệ thông tin quản lý cho phép:
Có nhiều mức ra quyết định: Chiến lược, chiến thuật và tác nghiệp. Theo thứ tự trên, tầm
quan trọng sẽ giảm dần HTTQL cần phải cung cấp thông tin thích hợp với từng mức. Việc
phân loại các quyết định theo mức được thể hiện như sau:
1. Mức chiến lược:
Những quyết định này đưa tổ chức vào thực hiện các mục tiêu ngắn, trung và dài hạn.
Chúng cần có nguồn thông tin lớn từ bên ngoài. Một số thông tin cho việc ra quyết định có thể
nhận được từ các xử lý tự động
(đường phát triển doanh số, phân tích mẫu các mẫu điều tra,
v.v.)
song việc thực hiện các công việc này thường độc xử lý thủ công. Ví dụ: Việc tung ra thị
trường sản phẩm mới, cần hệ thông tin quản lý cung cấp các số liệu nghiên cứu thị trường,
chi phí, các văn phòng nghiên cứu.v.v.
Đề bạt cán bộ cao cấp, cần hệ thông tin quản lý cung cấp các đặc trưng của vị trí làm
việc mà cán bộ ấy đảm trách.
2. Mức chiến thuật:
Là những quyết định xảy ra hằng ngày. Chiến thuật thường tương ứng với việc làm thích
nghi hệ thống với môi trường hoặc với việc nghiên cứu hoàn thiện vận hành của hệ thống hiện
hữu.
Ví dụ: Lựa chọn biểu giá mới, hệ thông tin quản lý cần cung cấp các yếu tố kế toán phân
tích của mỗi sản phẩm, các báo cáo điều tra thực hiện ở khách hàng v.v…
Để tuyển dụng nhân sự tạm thời, hệ thông tin quản lý cần cung cấp những thông tin có
liên quan đến tình hình tăng giảm đơn hàng, v.v…
3. Mức tác nghiệp:
Là những quyết định hình thành hoạt động thường nhật của hệ thống, xuất phát từ
những cá nhân thừa hành và thường sử dụng phần lớn xử lý tự động.
Ví dụ: Soạn thảo thư cho khách hàng, lập phiếu giao hàng, soạn thảo hoá đơn,… các tác
vụ này đều có thể được thực hiện tự động.
~  ~
Mức độ
quan
trọng
của
quyết
định
Quyết định chiến lược hoặc kế hoạch
Quyết định chiến thuật hoặc điều hành
Quyết định tác nghiệp hoặc điều chỉnh
CHƯƠNG 2. PHÂN TÍCH VÀ THIẾT KẾ HỆ THỐNG
BÀI 1. ĐẠI CƯƠNG VỀ PHÂN TÍCH VÀ THIẾT KẾ HỆ THỐNG
I. Vòng đời của hệ thông tin:
Hệ thông tin cũng tương tự như cuộc sống con người: Sinh ra, trưởng thành, chín mùi và
chết.
1. Giai đoạn sinh thành:
Nảy sinh từ việc có ý định sử dụng máy tính để xử lý thông tin cho công việc nào đó.
2. Giai đoạn phát triển:
Biến ý tưởng trên thành hiện thực. Để làm được điều này, nhà phân tích thiết kế hệ
thống, các lập trình viên, NSD cùng làm việc để phân tích các nhu cầu xử lý thông tin của xí
nghiệp, cơ quan mà thiết kế nên hệ thống thông tin.
3. Giai đoạn khai thác:
Sau khi cài đặt, sử dụng hệ thông tin để phục vụ cho nhu cầu thông tin của doanh
nghiệp, cơ quan. Trong giai đoạn này, hệ thông tin liên tục được sửa đổi hoặc bảo trì để giữ
cho nó phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp, tổ chức.
4. Giai đoạn chết:
Việc tích lũy những thay đổi trong giai đoạn 3 làm ảnh hưởng đến tính hiệu quả của hệ
thống. Giai đoạn chết xảy ra khi hệ thống thông tin trở thành rắc rối đến mức không thể bảo
trì được nó nữa, việc duy trì nó không còn kinh tế, hiệu quả nên lúc này sẽ bị loại bỏ và vòng
đời của hệ thông tin lại phải được lặp lại.
Từ những vấn đề trên, cần nhận thấy rằng hệ thống thông tin được xây dựng phải có khả
năng ổn định cao khi một phần nào đó của nó bị loại bỏ để thay thế bởi một phần khác.
III. Phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống:
Có rất nhiều phương pháp phân tích thiết kế hệ thống như:
- Phương pháp SADT
(Structured Analysis and Design Technique)
: Kỹ thuật phân tích cấu
trúc và thiết kế, phương pháp này xuất phát từ Mỹ.
- Phương pháp MERISE
(Méthode Pour Rassembler les Ideés Sans Effort)
: tạm dịch là
"Các phương pháp tập hợp ý tưởng không cần cố gắng", ra đời tại Pháp cuối thập niên 70.
- Phương pháp MXC
(Méthode de Xavier Castellani)
: Nguồn gốc từ Pháp.
- Phương pháp GALACSI (Groupe d' Animation et de Liaison pour d' Analyse et la
Conception de Systeme d' Information): tạm dịch nguyên văn: "Nhóm cọ vẽ và liên lạc để
phân tích và quan niệm hoá hệ thông tin" ra đời tại Pháp vào tháng 4 năm 1982.
Lưu ý: Chúng ta sẽ đi sâu và nghiên cứu phân tích hệ thống theo phương pháp phân tích
cấu trúc và thiết kế (SADT). Phương pháp này nghiên cứu về việc dựng sơ đồ, bản biểu,… để
mô tả đối tượng (tránh dùng lời văn).
IV. Tư tưởng chủ đạo của các phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống:
1. Sự trừu tượng hoá (Trừu xuất - Abstraction):
Để nhận biết được những hệ thống quá phức tạp, phải loại bỏ những đặc điểm phụ để
nhận biết cho được các đặc điểm chính.
Hệ thống được nhận thức dưới hai mức:
- Mức vật lý
- Mức logic
Áp dụng phương thức biến đổi:
Mức vật lý Mức logic
Sự trừu
xuất

Xem chi tiết: GIÁO TRÌNH HỆ THỐNG VÀ HỆ THỐNG THÔNG TIN