MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Danh mục hình, bảng biểu
Mở đầu 1
Chương 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẢO HIỂM TIỀN GỬI 5
1. 1. Bảo hiểm tiền gửi 5
1.1.1. Khái nệm về Bảo hiểm tiền gửi 5
1.1.2. Đặc điểm của Bảo hiểm tiền gửi
6
1.1.3. Chức năng của Bảo hiểm tiền gửi
7
1.1.4. Vai trò của Bảo hiểm tiền gửi
8
1.2. Kinh nghiệm BHTG ở một số nước trên thế giới 17
1.2.1. Bảo hiểm tiền Mỹ 17
1.2.2. Bảo hiểm tiền gửi Nhật Bản 19
1.2.3. Bảo hiểm tiền gửi Đài Loan 23
Chương 2 : THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG BẢO HIỂM TIỀN
GỬI Ở ĐBSCL
25
2.1. Sự cần thiết khách quan hình thành BHTG Việt Nam 25
2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển 25
2.1.2. Cơ cấu tổ chức của BHTG Việt Nam 26
2.2. Những thành tựu của BHTG Việt Nam (từ năm 1999 –
2008)
29
2.2.1. Đối với hệ thống NHTM và tổ chức phi ngân hàng 29
2.2.2. Đối với hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân cơ sở 32
2.3. Những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế 33
2.3.1. Những hạn chế 34
2.3.2. Nguyên nhân của những hạn chế 47
2.4. Thực trạng hoạt động của BHTG Việt Nam ở khu vực
ĐBSCL
49
2.4.1. Quá trình thành lập 49
2.4.2. Những thành tựu của Chi nhánh khu vực ĐBSCL 50
2.4.3. Những tồn tại trong hoạt động của Chi nhánh 53
2.4.4. Nguyên nhân của những tồn tại 55
5
Chương 3 : NHỮNG GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BHTG VIỆT
NAM Ở ĐBSCL
57
3.1. Những định hướng chủ yếu về phát triển BHTG ở ĐBSCL 57
3.1.1. Chiến lược phát triển của BHTGVN giai đoạn 2006 –
2015
57
3.1.2. Chiến lược phát triển của BHTGVN Khu vực ĐBSCL 58
3.2. Dự báo về phát triển BHTG ở ĐBSCL 59
3.2.1. Yêu cầu phát triển kinh tế và lành mạnh hóa hoạt động
ngân hàng.
59
3.2.2. Đối với quản lý rủi ro 60
3.3. Các giải pháp phát triển Bảo hiểm tiền gửi ở ĐBSCL 61
3.3.1. Hoàn thiện qui trình cho vay hỗ trợ tài chính đối với các
QTDND tạo chỗ dựa vững chắc cho tín dụng ở nông thôn
61
3.3.2. Xây dựng quỹ hỗ trợ tiền gửi ngân hàng, từ nguồn vốn
của NHTM nhằm hỗ trợ rủi ro tiền gửi
66
3.3.3. Đa dạng hóa các sản phẩm dịch vụ BHTG ở ĐBSCL 66
3.3.4. Các biện pháp phòng ngừa rủi ro tiền gửi 67
3.3.5. Tái cơ cấu bộ máy quản lý của hệ thống BHTG ở ĐBSCL 68
3.3.6. Xây dựng mô hình BHTGVN trong điều kiện hội nhập 68
3.4. Các giải pháp hỗ trợ 75
3.4.1. Của Chính phủ 75
3.4.2. Của ngân hàng Nhà nước Việt Nam 76
3.4.3. Môi trường pháp lý 78
3.4.4. Đào tạo nguồn nhân lực 79
Kết luận 81
Danh mục tài liệu tham khảo
Các phụ lục, mô hình
6
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt Nguyên văn
IADI Hiệp hội bảo hiểm tiền gửi quốc tế
BHTG Bảo hiểm tiền gửi
BHTGVN Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam
CDIC Công ty Bảo hiểm tiền gửi Đài Loan
FDIC Công ty Bảo hiểm tiền gửi Hoa Kỳ
DICJ Công ty Bảo hiểm tiền gửi Nhật Bản
ĐBSCL Đồng Bằng Sông Cửu Long
NHNN Ngân hàng Nhà nước
TCTD Tổ chức tín dụng
NHTM Ngân hàng thương mại
NHTMNN Ngân hàng thương mại nhà nước
NHTMCP Ngân hàng thương mại cổ phần
QTDND Quỹ tín dụng nhân dân
QTDTW Quỹ tín dụng Trung ương
HTX Hợp tác xã
WTO Tổ chức thương mại thế giới
7
DANH MỤC HÌNH BẢNG BIỂU
Số TT Tên hình Trang
Hình 1.1
Sơ đồ Ngân hàng làm trung gian tín dụng
10
Hình 1.2
Tiền gửi tiết kiệm qua các năm
16
Hình 2.1
Sơ đồ bộ máy tổ chức của BHTG Việt Nam
27
Hình 2.2
Đồ thị minh hoạ thu hồi tiền gửi được bảo hiểm tại
khu vực ĐBSCL
37
Hình 2.3
Mức độ hiểu biết của công chúng về BHTG
45
Hình 3.1
Mô hình chiến lược phát triển bền vững của
BHTGVN
57
Hình 3.2
Mô hình cho vay theo phương thức tín dụng dự
phòng
65
Bảng 1.1
Sự khác nhau giữa BHTG với các loại bảo hiểm khác
6
Bảng 2.1
Phân chia mẫu điều tra theo đối tượng có gửi tiền
44
Bảng 2.2
Mức độ hiểu biết của công chúng về BHTG
45
Bảng 3.1
Khách hàng hiện tại của BHTGVN
67
8
MỞ ĐẦU
1.1. Sự cần thiết của vấn đề nghiên cứu
Trong nền kinh tế thị trường, hoạt động trong lĩnh vực tiền tệ luôn chứa
đựng những yếu tố rủi ro tiềm ẩn, trong những nền kinh tế đang phát triển mà
đặc biệt là Việt Nam. Trong lĩnh vực kinh doanh tiền tệ, việc mất khả năng
thanh toán dẫn đến phá sản, tạo ra những phản ứng dây chuyền trong hệ thống
các tổ chức tín dụng làm suy yếu hệ thống tài chính quốc gia, do việc công
chúng rút tiền gửi tiết kiệm hàng loạt tại các Ngân hàng thương mại, là nguồn
gốc dẫn đến khủng hoảng nền tài chính quốc gia. Trong khi đó người gửi tiền
chưa được pháp luật bảo vệ quyền lợi một cách chính đáng, sự tổn thất của
công chúng không những làm cho chính sách tiền tệ quốc gia suy yếu mà còn
làm bất ổn về chính trị.
Lĩnh vực tín dụng tiền tệ là lĩnh vực đặc biệt nhạy cảm, nó đòi hỏi
những yêu cầu về tính an toàn và phòng ngừa rủi ro là rất lớn, vì vậy việc ra
đời tổ chức Bảo hiểm tiền gửi là hết sức cần thiết trong nền kinh tế phát triển.
Nhiều quốc gia trên thế giới, đã thiết lập những cơ chế khác nhau nhằm
bảo vệ người gửi tiền và duy trì sự ổn định của hệ thống ngân hàng. Để kiến
tạo niềm tin cho công chúng và sự ổn định của hệ thống ngân hàng, Chính
phủ của nhiều nước đã chọn là hình thức bảo hiểm tiền gửi nhằm góp phần
thực thi chính sách tiền tệ quốc gia mà điều chủ yếu là bảo vệ người gửi tiền.
Ở Việt Nam trong những thập niên 80 việc đổ vỡ hàng loạt các Hợp tác
xã tín dụng, là hệ quả của một chính sách quản lý trong lĩnh vực tiền tệ yếu
kém đã dẫn đến khủng hoảng tài chính mà kết quả là người gửi tiền không
được bảo vệ khi gửi tiền vào các HTX tín dụng, nó tác động nghiêm trọng đến
đời sống của công chúng, khi mà người gửi tiền vào các TCTD bị mất khả
9
năng chi trả dẫn đến phá sản làm cho họ phải trắng tay, dẫn đến hoảng loạn
rút tiền hàng loạt. Sự mất lòng tin của công chúng vào hệ thống ngân hàng
quốc gia, mà hệ quả là sự bất ổn về chính trị. Nhận thức tầm quan trọng đó
vào năm 1999 tổ chức Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam ra đời, là một tổ chức bảo
vệ quyền lợi ích hợp pháp của người gửi tiền đây là một chính sách quan
trọng của Chính phủ trong việc đều hành chính sách tiền tệ quốc gia.
Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam từ khi ra đời đến nay đã được 9 năm, có
vài ý kiến cho rằng hoạt động của BHTG Việt Nam hiện nay thuần túy là thu
phí mà ít chú ý đến chức năng hỗ trợ cho các TCTD. Qua nghiên cứu về chức
năng nhiệm vụ và những thành quả mà BHTG Việt Nam đã đạt được ở Việt
Nam mà đặc biệt là tại khu vực ĐBSCL, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam đã thể
hiện được vai trò tích cực của mình là bảo vệ lợi ích người gửi tiền. Tuy nhiên
nhằm phát huy vai trò của BHTG Việt Nam đối với đặc thù của khu vực cần
phải có những giải pháp phù hợp đó chính là lý do mà tôi chọn đề tài “Các
giải pháp phát triển Bảo hiểm tiền gửi ở khu vực Đồng bằng sông Cửu
Long”
1.2. Mục tiêu nghiên cứu
Nghiên cứu những giải pháp của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam một định
chế tài chính của Chính phủ hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận đối với
hoạt động ngân hàng ở Việt Nam nói chung và tại khu vực ĐBSCL nói riêng
có một ý nghĩa to lớn, nó khẳng định sự cần thiết đối với hoạt động ngân
hàng trong việc bảo vệ người gửi tiền thông qua hoạt động của mình, từng
bước khẳng định vai trò của tổ chức BHTG đối với hoạt động kinh doanh tiền
tệ. Chính sách BHTG ngoài việc bảo vệ những người gửi tiền cũng có tác
động nhất định đến người nghèo một cách trực tiếp lẫn gián tiếp bằng cách
10
cung cấp cho người nghèo những lợi ích thông qua việc phân phối lại từ khu
vực tài chính.
Qua việc phân tích thực trạng hoạt động của BHTG Việt Nam, chỉ ra
những tồn tại, vướng mắc về cơ chế, chính sách cũng như những nguyên nhân
chủ quan, khách quan, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn hiện và nâng
cao chất lượng hoạt động BHTG Việt Nam tại Chi nhánh BHTG Việt Nam
khu vực ĐBSCL.
1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
- Nghiên cứu về tổ chức và hoạt động của BHTG Việt Nam.
- Nghiên cứu về mối quan hệ của BHTG Việt Nam đối với các TCTD
1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Hoạt động của BHTG ở Việt Nam
- Hoạt động của BHTG tại Chi nhánh khu vực ĐBSCL .
1.4. Giới hạn vùng nghiên cứu
- Các tỉnh thành khu vực ĐBSCL và tham khảo KV Tp.Hồ Chí Minh.
- Hoạt động của BHTG ở Việt Nam và khu vực ĐBSCL.
1.5. Phương pháp nghiên cứu
- Sử dụng phương pháp phân tích
- Phương pháp phân tích đánh giá
- Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp kết hợp với điều tra chọn mẫu.
1.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
11
- Cho thấy mối quan hệ cần thiết giữa tổ chức BHTG Việt Nam và các
định chế tài chính trung gian, nguyên nhân và kết quả trong hoạt động ngân
hàng với tổ chức BHTG Việt Nam.
- Cho chúng ta một cách nhìn bao quát về thực trạng hoạt động của
BHTG Việt Nam tại Chi nhánh BHTG Việt Nam khu vực ĐBSCL, cũng như
những vướng mắc về cơ chế, chính sách trong hoạt động của BHTG Việt
Nam trong thời gian qua, đồng thời đề xuất một số giải pháp phát triển BHTG
Việt Nam tại Chi nhánh ĐBSCL, những đề xuất nhằm hoàn thiện về cơ chế,
chính sách cho hoạt động của BHTG Việt Nam theo hướng phù hợp với thông
lệ quốc tế trong tiến trình Việt Nam hội nhập.
1.7. Cấu trúc đề tài:
Luận văn gồm có 3 chương, bố cục như sau:
• Chương 1: Cơ sở lý luận về Bảo hiểm tiền gửi .
• Chương 2: Thực trạng hoạt động Bảo hiểm tiền gửi ở Đồng
bằng sông Cửu long.
• Chương 3: Những giải pháp phát triển BHTG Việt Nam ở Đồng
bằng sông Cửu long.
12
Chương 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẢO HIỂM TIỀN GỬI
1. 1. Bảo hiểm tiền gửi .
13
1.1.1. Khái niệm về Bảo hiểm tiền gửi
Bảo hiểm tiền gửi là cam kết công khai của tổ chức bảo hiểm tiền gửi đối với
tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi về việc tổ chức BHTG cam kết trả tiền gửi
cho người gửi tiền tại các tổ chức tham gia BHTG bao gồm phần gốc và lãi,
trong trường hợp tổ chức tham gia BHTG bị chấm dứt hoạt động hoặc mất
khả năng thanh toán cho người gửi tiền. Cam kết công khai này được thể hiện
dưới hình thức một hợp đồng bảo hiểm gồm có ba đối tượng: tổ chức BHTG,
tổ chức tham gia BHTG (các định chế trung gian tài chính có huy động tiền
gửi) và người gửi tiền. Việc phát triển hoạt động BHTG về qui mô nhằm nâng
cao hiệu quả của hoạt động tài chính tiền tệ của quốc gia trong nền kinh tế
phát triển và hội nhập là một tất yếu khách quan.
Khi các TCTD có huy động tiền gửi đề nghị tham gia BHTG và được
tổ chức BHTG chấp thuận, điều này sẽ hình thành một hợp đồng giữa ba đối
tác nói trên được hình thành. Mỗi quốc gia có những chính sách khác nhau
trong việc xác định loại tiền gửi nào thuộc đối tượng được bảo hiểm. Trách
nhiệm và quyền lợi tài chính của ba đối tác được thể hiện như sau:
- Tổ chức bảo hiểm tiền gửi: Là đối tác nhận đóng góp tài chính từ các
tổ chức tham gia BHTG và có trách nhiệm chi trả tiền gửi cho người có tiền
gửi tại các tổ chức huy động tiền, trong trường hợp có sự đổ vỡ từ các tổ chức
tham gia BHTG.
- Tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi (Tổ chức huy động tiền gửi): Là
các định chế trung gian tài chính bao gồm: các ngân hàng thương mại các tổ
chức phi ngân hàng có hoạt động huy động tiền gửi. Các tổ chức này khi tham
gia đóng góp tài chính cho tổ chức BHTG và được quyền yêu cầu tổ chức
BHTG phải chi trả tiền gửi cho công chúng tại các tổ chức này, trong trường
hợp các tổ chức này mất khả năng thanh toán hoặc bị cơ quan nhà nước có
thẩm quyền chấm dứt hoạt động.
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét